دفتر کل توزیع شده چیست و چه ارتباطی با صنعت رمزنگاری دارد؟

دفتر کل توزیع شده چیست و چه ارتباطی با صنعت رمزنگاری دارد؟

تکنولوژی دفتر کل توزیع شده با نام اختصاری DLT (مخفف Distributed ledger technology) نیز شناخته می‌شود. با استفاده از این تکنولوژی می‌توان تراکنش‌های دارایی‌های مختلف را به همراه تمام جزئیات آن‌ها به صورت همزمان در چند منبع ذخیره کرد. این تکنولوژی، بر خلاف سیستم‌های ذخیره سازی سنتی هیچ پایگاه داده مرکزی یا سیستمی که به عنوان مدیر به کل داده‌ها دسترسی داشته باشد، ندارد.

در یک دفتر کل توزیع شده، هر نود (سیستم‌های فعال در شبکه) تمام تراکنش‌ها را پردازش و تایید می‌کند. از این طریق گزارشی از تراکنش‌های مختلف ذخیره می‌شود و در نهایت اجماعی از تایید صحت تراکنش‌ها به وجود می‌آید. از این تکنولوژی می‌توان برای ذخیره انواع داده‌های باثبات مانند اطلاعات احراز هویت یا داده‌های پویا مانند اطلاعات تراکنش‌های مالی استفاده کرد.

در این مقاله قصد داریم DLTها را به صورت کاربردی بررسی کنیم. بعد از مطالعه این مقاله متوجه ارتباط بین دفاتر کل توزیع شده و صنعت رمزنگاری و تکنولوژی بلاکچین خواهید شد.

دفتر کل توزیع شده چیست؟

به طور کلی تکنولوژی DLT از زیرساخت‌ها و پروتکل‌هایی تشکیل شده است که با استفاده از آن می‌توان به صورت همزمان به داده‌ها دسترسی داشت، ارزش آن‌ها را سنجید و سوابق را نیز بروزرسانی کرد؛ البته به شرطی که این داده‌ها از ابتدا توسط نودهای شبکه روی دفتر کل ذخیره شده باشد. این تکنولوژی به کمک شبکه‌ای از کامپیوترهای مختلف که حتی ممکن است در مکان‌های گوناگونی هم قرار گرفته باشند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دفتر کل توزیع شده چیست؟
دفتر کل توزیع شده چیست؟

 

فناوری DLT از تکنولوژی رمزنگاری برای ذخیره ایمن داده‌ها، امضاهای کریپتوگرافی و ارائه کلیدهای دسترسی کاربران مجاز استفاده می‌کند.  ویژگی دیگر پایگاه‌های داده دفاتر کل توزیع شده این است که اطلاعات را به صورت دائمی ذخیره می‌کنند و حتی با بروزرسانی هم نمونه‌های اولیه از بین نمی‌رود. بنابراین در آینده می‌توانید تمام سوابق و بروزرسانی‌های انجام شده را در پایگاه داده مشاهده کنید.

دفتر کل توزیع شده یک مفهوم جدید نبود، سازمان‌ها از سال‌ها قبل از ورود بلاکچین و ارزهای دیجیتال به دنیا، اطلاعاتشان را روی پایگاه‌های داده مختلف ذخیره می‌کردند. آن‌ها این داده‌ها را در اختیار بخش‌های مختلف قرار می‌دادند و حتی سازمان‌های گوناگون هم با یکدیگر تبادل اطلاعات داشتند. این کار آن‌ها نیز به نوعی ذخیره اطلاعات به صورت غیرمتمرکز بود. اما تکنولوژی DLT توانست این فرایند را با کم‌ترین میزان خطا و در کوتاه‌ترین زمان ممکن اجرایی کند. همچنین باعث شد تمام اعضا به اطلاعات دسترسی داشته باشند و احتمال دستکاری و ایجاد تغییرات مخرب در داده‌ها به حداقل برسد. به همین دلیل است که DLT تا این اندازه با استقبال مواجه شد.

عملکرد دفتر کل توزیع شده

به کمک این ساختار، تغییرات گسترده‌ای در روش‌های جمع‌آوری اطلاعات و انتقال آن‌ها ایجاد می‌شود. زیرا می‌توانیم اطلاعات را از یک سیستم تنها به شبکه‌ای از کامپیوترها انتقال دهیم؛ در نتیجه تمام نهادهای مرتبط با یک پرونده می‌توانند به آن دسترسی داشته باشند و در آن تغییر ایجاد کنند. این موضوع باعث ایجاد اعتماد بین اعضای مرتبط با یک پرونده می‌شود و احتمال تقلب و دستکاری داده‌ها تقریبا به صفر می‌رسد.

عملکرد دفتر کل توزیع شده
عملکرد دفتر کل توزیع شده

 

دفاتر کل توزیع شده همچنین نیازی به شخص ثالث به عنوان مدیر نیازی ندارند. در سیستم‌های سنتی اعضای مرتبط با یک پرونده باید یک فرد امین را به عنوان کنترل‌کننده پایگاه داده، انتخاب می‌کردند. این فرد مورد اعتماد تمام اعضا بود و می‌توانست هرگونه سوء استفاده‌ای انجام دهد. اما DLT واسطه‌ها را از بین می‌برد و دیگر نیازی به حضور ناظر برای پیشگیری از دستکاری و نظارت بر پایگاه داده وجود نخواهد داشت.

افزایش کاربرد DLT

با معرفی بیت کوین و تکنولوژی بلاکچین به دنیا، اهمیت دفاتر کل توزیع شده نیز بیشتر شد. زیرا بیت کوین از این تکنولوژی استفاده کرد و برای اولین بار نشان داد این دفاتر می‌توانند کاملا کاربردی باشند و چیزی بیشتر از یک ایده هستند. آن‌ها همچنین امکان برطرف کردن مشکلاتی چون مقیاس‌پذیری و عدم امنیت شبکه بلاکچین را دارند.

بعد از بیت کوین،‌ کم‌کم سازمان‌های مختلف به استفاده از دفتر کل توزیع شده روی آوردند و کاربرد این تکنولوژی را در فرایندهای مختلف سازمانی امتحان کردند. DLT‌ اکنون در کشورهای مختلف جهان و در بخش‌هایی چون خدمات مالی، مراقبت‌های بهداشتی و درمان و مدیریت زنجیره تأمین به کار می‌روند.

دفاتر کل توزیع‌شده از کجا آمدند؟

دفتر (به عنوان وسیله‌ای برای ثبت داده‌هایی چون معاملات و…) مفهومی است که از هزاران سال قبل وجود داشته و روی کاغذ پیاده‌سازی می‌شده است. در اواخر قرن ۲۰ و با ظهور رایانه‌ها، کم کم نسخه‌های کاغذی از بین رفتند و داده‌ها روی کامپیوتر ذخیره شدند. اکنون انسان‌ها می‌توانستند هرآنچه تا پیش از آن روی کاغذ ثبت می‌کردند را به کامپیوترها انتقال دهند. کاربرد اصلی دفتر برای تایید صحت تراکنش‌های انجام شده و داده‌های این‌چنینی است و به نهادهای مسئول در این زمینه (مانند بانک‌ها) کمک می‌کند تراکنش‌ها را بررسی و تایید کنند.

دفاتر کل توزیع‌شده از کجا آمدند؟
دفاتر کل توزیع‌شده از کجا آمدند؟

 

در قرن ۲۱ انسان‌ها در حال برداشتن گام جدیدی در زمینه دفاتر کل هستند و می‌خواهند آن را با تکنولوژی رمزنگاری ترکیب کنند. با این کار قدرت محاسباتی افزایش پیدا می‌کند، الگوریتم‌ها پیشرفته‌تر می‌شود و تقریبا می‌توان هرگونه داده‌ای را ذخیره کرد. بنابراین قابلیت‌های جدیدی برای ثبت اسناد و مدارک در اختیار سازمان‌های گوناگون قرار گرفته است.

در حال حاضر هیچ چیز به اندازه دفتر کل توزیع شده نمی‌تواند نیاز بشر را برآورده کند؛ زیرا تجارت کم‌کم از مرزهای جغرافیایی عبور کرده است و دنیا به یک دهکده جهانی تبدیل شده که در آن تمام مردم باهم معامله می‌کنند. تعداد افراد درگیر با معاملات افزایش پیدا کرده است و آن‌ها در مناطق جغرافیایی متعددی حضور دارند. در نتیجه شبکه‌های ارتباطی بسیار گسترده‌ای ایجاد شده که در تمام آن‌ها داده‌هایی وجود دارد که باید ثبت شوند. انجام این کار با دفاتر سنتی، نیاز به هزینه زیادی دارد. همچنین مشکلاتی چون درصد خطای بالا، احتمال هک و دستکاری هم موانعی است که در مسیر ثبت حجم زیادی از داده‌ها روی سیستم‌های سنتی وجود خواهد داشت.

اهمیت استفاده از دفتر کل توزیع شده

اکنون با عملکرد تکنولوژی DLT آشنا شده‌اید و می‌دانید که این تکنولوژی می‌تواند با تغییر برخی از فاکتورهای اساسی در روش جمع‌آوری و ثبت داده‌های سازمان‌های مختلف، پیشرفت چشمگیری در زمینه بایگانی و ثبت برای آن‌ها ایجاد کند. به عنوان مثال یکی از تغییرات این است که دیگر نیازی به حضور یک ناظر برای انتقال داده‌ها و نظارت بر مراحل مختلف ثبت اطلاعات وجود ندارد.

اهمیت استفاده از دفتر کل توزیع شده
اهمیت استفاده از دفتر کل توزیع شده

 

سیستم‌های سنتی به هزینه زیادی برای نگهداری نیاز دارند و باید قدرت پردازش بالایی داشته باشند. نقطه ضعف مهم دیگر آن‌ها این است که معمولا کامل یا بروزرسانی شده نیستند. این سیستم‌ها مشکل دیگری هم دارد؛ اینکه اعضای مرتبط با یک پرونده هیچوقت به صورت صد در صد مطمئن نیستند که داده‌های وارد شده توسط سایر اعضا صحت دارد یا خیر. حتی زمانی که اطلاعات دستکاری شده یا نادرست باشند، احتمال اینکه اعضا متوجه این موضوع نشوند، وجود خواهد داشت.

دفتر کل توزیع شده می‌تواند تمام مشکلاتی که پیش از این درباره آن‌ها صحبت کردیم را برطرف کند و همین موضوع دلیل اهمیت DLT است. این دفاتر امنیت بالاتری دارند، زیرا هکرها نمی‌توانند به صورت همزمان به تمام نودها نفوذ کنند و اطلاعات آن‌ها را تغییر دهند. عدم نیاز به واسطه یا سیستم مرکزی باعث تسریع روند انجام تراکنش‌ها و ثبت آن‌ها می‌شود و هزینه‌ها را هم کاهش می‌دهد.

البته ذخیره اطلاعات روی سیستم‌ها به صورت غیرمتمرکز نیاز به محاسبات بسیار پیچیده و الگوریتم‌های پیشرفته دارد. به همین دلیل در برخی موارد عملکرد دفتر کل توزیع شده در شبکه‌های کامپیوتری نسبت به سیستم‌های متمرکز سنتی، ضعیف‌تر است.

کاربردهای دفاتر کل توزیع شده

معمولا افراد تصور می‌کنند که یک دفتر کل توزیع شده تنها در صنعت مالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. منشأ این تصور هم ارزهای دیجیتال هستند که برای اولین بار از این تکنولوژی استفاده کردند. بعد از آن هم بانک‌ها و موسسات مالی در استفاده از DLT پیشگام شدند و به همین دلیل باور عمومی مردم تکنولوژی دفتر کل توزیع شده را با سیستم‌های مالی پیوند داد.

کاربردهای دفاتر کل توزیع شده
کاربردهای دفاتر کل توزیع شده

 

اما توسعه دهندگان تکنولوژی DLT در تلاشند تا کاربردهای دیگر آن را هم به جهان معرفی کنند. در ادامه چند مورد از این کاربردها را نام برده‌ایم.

  • توسعه‌دهندگان دولتی در حال بررسی روش استفاده از دفتر کل توزیع شده برای ثبت اسنادی چون نقل و انتقالات املاک و مستغلات هستند.
  • سازمان‌های بهداشت و درمان در تلاشند از این تکنولوژی برای ایجاد روشی کاربردی و ساده در بروزرسانی پرونده بیماران و ذخیره اطلاعات مرتبط با آن‌ها به صورت امن استفاده کنند.
  • بسیاری از مشاغل دفتر کل توزیع شده را برای نظارت بر زنجیره تأمین خود به کار می‌برند.
  • وکلا نیز به سراغ تکنولوژی DLT آمده‌اند و در حال بررسی روش استفاده از آن در زمینه پردازش و اجرای اسناد قانونی هستند.
  • افراد عادی هم با استفاده از این تکنولوژی می‌توانند داده‌های شخصی‌شان را بهتر کنترل کنند و در صورت نیاز بخشی از آن را با دیگران به اشتراک بگذارند.
  • شرکت‌ها نیز می‌توانند از دفتر کل توزیع شده برای بایگانی داده‌ها و پرونده‌هایشان استفاده کنند و به تمام اعضا با توجه به قوانین سازمانی و محدودیت‌های اعمال شده برای آن‌ها، دسترسی‌های لازم را ارائه دهند.
  • دفاتر کل توزیع شده می‌توانند برای حق کپی‌رایت هم به کار بروند و مالکیت معنوی آثار هنری مانند موسیقی، نقاشی، فیلم و حتی کالاها را مشخص کنند.

مزیت‌های استفاده از دفاتر کل توزیع شده

احتمالا زمانی که با کاربردهای دفتر کل توزیع شده آشنا شدید، به این فکر کرده‌اید که اکنون تمام این فرایندها بدون DLT مدیریت می‌شوند. پس چرا باید از این تکنولوژی استفاده کنیم؟

مزیت‌های استفاده از دفاتر کل توزیع شده
مزیت‌های استفاده از دفاتر کل توزیع شده

 

در ادامه علت‌هایی که پاسخ سوال را مشخص می‌کنند، ارائه شده است.

  • افزایش شفافیت اطلاعات ثبت شده
  • کاهش هزینه‌های اجرا به دلیل حذف شخص ثالث برای نظارت
  • افزایش سرعت پروسه‌های مختلف و بروزرسانی و ثبت داده‌ها بدون کوچک‌ترین تغییر
  • کاهش خطرات ناشی از هک، کلاهبرداری و دستکاری
  • افزایش اعتماد اعضای شبکه
  • افزایش انعطاف‌پذیری به دلیل عدم وابستگی به یک سیستم مرکزی
  • افزایش قابل توجه امنیت

ارتباط بین تکنولوژی بلاکچین و دفتر کل توزیع شده

بسیاری از افراد تصور می‌کنند تکنولوژی‌های بلاکچین و DLT یکسان هستند. اصطلاحات زیادی بین هردو تکنولوژی مشترک است و حتی در بسیاری از موارد اصطلاحات مرتبط با یکی از آن‌ها به جای اصطلاحات مرتبط با دیگری به کار می‌رود. این موضوع باعث شده است که بسیاری از افراد به اشتباه تصور کنند این دو تکنولوژی، یکی هستند و تفاوتی باهم ندارند.

ارتباط بین تکنولوژی بلاکچین و دفتر کل توزیع شده
ارتباط بین تکنولوژی بلاکچین و دفتر کل توزیع شده

 

به بیان ساده می‌توانیم بگوییم بلاکچین نوعی دفتر کل توزیع شده است؛ اما همه دفاتر کل توزیع شده لزوما عملکرد مشابه بلاکچین ندارند.

یکی از علت‌های اشتباه گرفتن DLT و بلاکچین این است که بلاکچین مطرح‌ترین دفتر کل توزیع شده در سراسر جهان است و مردم زمانی این تکنولوژی را شناختند که توسط توسعه دهندگان بیت کوین در بازار ارزهای دیجیتال مورد استفاده قرار گرفت.

ویژگی‌های مشترک بلاکچین و DLT

  • هر دو از رمزنگاری استفاده می‌کنند.
  • هر دو اطلاعات و بروزرسانی‌ها را به گونه‌ای تغییر ناپذیر و غیرقابل پاک کردن ذخیره می‌کنند.
  • هر دو غیر قابل چک کردن هستند.
  • هر دو می‌توانند به صورت عمومی (مثل بیت کوین) یا خصوصی (مثل دفتر کل ثبت پرونده اطلاعات بیماران در یک بیمارستان) مورد استفاده قرار گیرند.

تفاوت بلاکچین و دفتر کل غیرمتمرکز

بلاکچین از بلوک‌های حاوی داده که در کنار هم چیده شده‌اند و یک دفتر کل غیرمتمرکز ایجاد می‌کنند، استفاده می‌کند. در مقابل DLT علاوه بر متدی که در بلاکچین استفاده می‌شود، می‌تواند از روش‌های دیگری هم برای تشکیل یک دفتر کل غیرمتمرکز بهره ببرد. شما در این مقاله با مفهوم تکنولوژی DLT آشنا شده‌اید، برای درک بهتر تفاوت آن با بلاکچین، بهتر است مقاله بلاکچین چیست را هم مطالعه کنید.

آینده دفاتر کل توزیع شده

تکنولوژی DLT در ابتدای مسیر است و پتانسیل بسیاری برای رشد دارد؛ اما اینکه آیا واقعا تغییرات مورد انتظار را در نحوه عملکرد دولت‌ها، موسسات و صنایع ایجاد می‌کند یا خیر، سوالی است که هنوز پاسخی برای آن نداریم.

آینده دفاتر کل توزیع شده
آینده دفاتر کل توزیع شده

 

توسعه دهندگان این تکنولوژی می‌گویند که دفتر کل توزیع شده نه تنها تغییراتی که در قسمت‌های قبل درباره آن‌ها صحبت کردیم را ایجاد می‌کند، بلکه می‌تواند مسیری برای اجرای برنامه‌های جدید در زمینه کنترل و ثبت تراکنش‌ها ایجاد کند. آن‌ها DLT را به عنوان بخشی از «اینترنت ارزش» می‌شناسند، یعنی جایی که در آن تراکنش‌ها به صورت همزمان در شبکه‌های جهانی انجام می‌شوند. در واقع دفاتر کل توزیع شده تنها به دلیل فراگیری شبکه‌های فعالساز آن‌ها، تا این حد مورد استقبال قرار گرفته‌اند.

بسیاری از کارشناسان بر این باورند که پذیرش دفتر کل توزیع شده هم مانند سایر تکنولوژی‌هاست؛ یعنی ابتدا افراد پیشگام آن را می‌پذیرند و استفاده می‌کنند. بعد از آن عموم مردم که پیرو افراد پیشگام هستند به استفاده از DLT روی می‌آورند و در آخر صف هم افرادی هستند که هیچوقت خود را با تغییرات وفق نمی‌دهند و عقب می‌مانند. آن‌ها همچنین بر این باورند که سازمان‌ها برای اضافه کردن دفاتر کل توزیع شده به پروسه‌های مختلف و مقیاس‌پذیری با چالش‌هایی روبرو خواهند شد.

کلام آخر

در حال حاضر مدیران و کارآفرینان بسیاری در حال فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای استفاده از DLT و بهره‌مندی از مزایای آن هستند. اما مانند زمانی که اینترنت به تازگی به جهانیان معرفی شده بود و مردم تصور می‌کردند به آن نیازی ندارند، دفاتر کل توزیع شده هم توسط عموم مردم پذیرفته نشده‌اند.

اکنون دنیای ما پذیرای تغییرات بزرگ و تکنولوژی تازه بسیاری است که در آینده‌ای نه چندان دور تغییرات شگرفی در ابعاد مختلف زندگی بشر ایجاد می‌کنند. تا اندازه‌ای که حتی واحد مالی که مردم کشورهای مختلف برای خرید از آن استفاده می‌کنند، تغییر خواهد کرد.

نویسنده : فاطمه مهراسبی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست